Whisky/Whiskey/Bourbon

Naast het pijproken natuurlijk ...
Gebruikersavatar
endevos
Berichten: 837
Lid geworden op: 11 mar 2010 21:14
Locatie: gent

Bericht door endevos » 19 jan 2011 17:07

:lol: :lol:

Als we nog genoeg vragen stellen hoef je maar te "copy-pasten" voor je boek.

Winslow Collector

Bericht door Winslow Collector » 19 jan 2011 23:37

endevos schreef::lol: :lol:

Als we nog genoeg vragen stellen hoef je maar te "copy-pasten" voor je boek.
Inderdaad, :lol:

Winslow Collector

Bericht door Winslow Collector » 20 jan 2011 00:23

Nog een ***EDIT*** op mijn voorgaande lange reactie aan Teunis, op puntje 3:

Om een consistente kleur te verkrijgen van een OB (officiële botteling) van een merk whisky, voegt men ook weleens oudere whisky uit diezelfde distilleerderij toe. Enerzijds om de smaak en het aroma constant te maken, anderzijds om de kleur bij te werken.

Pak je als voorbeeld een 15-jarige Dalwhinnie (willekeurig voorbeeld, hoor), dan mag je er van uitgaan dat de jongste Dalwhinnie whisky in die fles 15 jaar oud is. De Schotse regering controleert hier streng op. Om kleur, aroma en smaak op hetzelfde niveau te brengen, zoals de klanten het al jaren gewend zijn, kunnen ze daar best 17, 18 of 21 jarige Dalwhinnie aan toevoegen. De blender van Dalwhinnie is hiervoor verantwoordelijk en zijn kennis en ervaring zorgen voor die constante kwaliteit. Jaar in, jaar uit. De blender heeft dan ook de keuze uit (tien-)duizenden vaten. Maar er zal nooit een 14 jarige of jongere aan toegevoegd worden, als er "15 jaar oud" op de fles staat.

Mocht een whisky dan toch te donker zijn, bij gebruik van uitsluitend 15-jarige whisky, dan kunnen ze wel andere vaten van 15 jaar (of ouder) toevoegen die lichter gekleurd zijn. Vaten worden door Schotse distilleerders namelijk meestal 3-5 keer gebruikt, alvorens besloten wordt deze weg te doen of op te kalefateren en nieuw te branden.
Als een vat bij Dalwhinnie (om maar bij hetzelfde voorbeeld te blijven) dus 3 keer gebruikt wordt om 15 jaar te rijpen, kun je je voorstellen dat het eerste gebruik meer kleur afgeeft dan het tweede en derde gebruik.

Voor de geïnteresseerden die wel eens de volgende aanduidingen op flessen hebben gezien:
Wanneer een distilleerderij een vat voor het eerst vult met new spirit (en in dat vat heeft voorheen al Amerikaanse whiskey gezeten, of sherry, want in Schotland mag men niet geheel op nieuwe vaten laten rijpen), dan noemen de Schotten dit een "first fill". Voor de Schotse whisky dus de eerste keer gebruiken van een vat.
Wanneer men hetzelfde vat een tweede keer vult voor een rijping van new spirit, noemen ze dit geen "second fill", wat logisch lijkt, maar een "first REfill".
De derde vulling wordt dan de "second refill" en zo verder totdat het vat onbruikbaar wordt of opnieuw gebrand wordt. Na opnieuw branden begint de naamgeving van voor af aan: first fill, first refill, second refill, enz.

Vaten hebben in Schotland een levensduur van 50-60 jaren, eer besloten wordt het opnieuw te branden (met eventueel reparatie van slechte duigen) of vernietigen. Dat vernietigen gaat geheel volgens de recycle-methodiek; er wordt NIETS weggegooid. De ijzeren hoepels rond de vaten gaan terug naar de Britse "Hoogovens" om opnieuw gesmolten te worden en met het hout van de vaten wordt van alles gemaakt. Van plantenbakken en tuinmeubilair, tot parket en luidsprekers (Pioneer: The Malt Speaker) en tot kleine soevenirs als sleutelhangers, e.d. Zelfs het schaafsel en zaagsel wordt gebruikt: als brandstof (geurstof?) voor de vele zalmrokerijen die Schotland rijk is.

Gebruikersavatar
teunis
Berichten: 1495
Lid geworden op: 26 nov 2010 09:21
Locatie: Coevorden

Bericht door teunis » 20 jan 2011 09:43

Paul, bedankt voor de antwoorden. Ik leer er veel van, maar zoals zo vaak, elk antwoord roept nieuwe vragen op. Als je geen zin meer hebt om te antwoorden zegt dat dan maar even.

Wat mij nog niet duidelijk is voor wat betreft het distilleren is dit: de mout wordt vergist, en dan krijg je een soort bier (zonder hop). Dit wordt gestookt, en dan krijg je een soort wijn. Dan wordt er weer gestookt, en de middenloop opgevangen, de new spirit. Dit is toch het resultaat van een 2e stook? Elke whisky die van de spirit gemaakt wordt is dan toch al 2x gestookt?

Andere vraag die zo boven komt: op mijn fles Uigeadail staat dat het 'non chilled filtered at traditional strenght' en dat het gebruikte water uit het loch peat-laden is in een 'special vatting of different styles....marrying together'. Daarnaast gerijpt op ex-sherryvaten.
Mag ik hieruit begrijpen dat het gerst met turfwater is nat gemaakt, gedroogd met turfrook, de new spirit gestookt is tot zeg 70% alcohol en eerst op diverse gebruikte eikenvaten heeft gerijpt, ieder vat met een eigen specifieke behandeling, dan geblended en een finishing heeft gehad op sherryvaten?
En daardoor zo'n ontstellend lekkere whisky is (waar véél meer tonen in zitten dan die ik kan proeven, maar wtf ik geniet ervan!), met een prijs die mij noodzaakt deze whisky als een zon- en feestdagen drank te bestempelen?
Wie zoekt naar (een) waarheid, moet durven twijfelen.

Winslow Collector

Bericht door Winslow Collector » 20 jan 2011 14:44

teunis schreef:Paul, bedankt voor de antwoorden. Ik leer er veel van, maar zoals zo vaak, elk antwoord roept nieuwe vragen op. Als je geen zin meer hebt om te antwoorden zegt dat dan maar even.

Wat mij nog niet duidelijk is voor wat betreft het distilleren is dit: de mout wordt vergist, en dan krijg je een soort bier (zonder hop). Dit wordt gestookt, en dan krijg je een soort wijn. Dan wordt er weer gestookt, en de middenloop opgevangen, de new spirit. Dit is toch het resultaat van een 2e stook? Elke whisky die van de spirit gemaakt wordt is dan toch al 2x gestookt?

Andere vraag die zo boven komt: op mijn fles Uigeadail staat dat het 'non chilled filtered at traditional strenght' en dat het gebruikte water uit het loch peat-laden is in een 'special vatting of different styles....marrying together'. Daarnaast gerijpt op ex-sherryvaten.
Mag ik hieruit begrijpen dat het gerst met turfwater is nat gemaakt, gedroogd met turfrook, de new spirit gestookt is tot zeg 70% alcohol en eerst op diverse gebruikte eikenvaten heeft gerijpt, ieder vat met een eigen specifieke behandeling, dan geblended en een finishing heeft gehad op sherryvaten?
En daardoor zo'n ontstellend lekkere whisky is (waar véél meer tonen in zitten dan die ik kan proeven, maar wtf ik geniet ervan!), met een prijs die mij noodzaakt deze whisky als een zon- en feestdagen drank te bestempelen?

Hallo Teunis,

Het nadeel is (tenminste: een nadeel voor anderen, zelf heb ik er geen last van), dat ik ALTIJD zin heb om over whisky te praten en te schrijven. Dus mij pest je niet met die vragen. En degenen die het niet willen lezen kunnen toch een ander topic gaan lezen? Vrijheid-blijheid, nietwaar?

Bijgaand 2 schematische plaatjes die heel erg “basic” laten zien hoe het proces in elkaar steekt. Let wel: HEEL erg basic, geen rekening houdend met de honderden variabelen en afwijkingen per distilleerderij. Misschien gemakkelijk om deze plaatjes even te printen of bij het volgende commentaar te houden. Je volgt dan, denk ik, heel simpel de productiewijze. Het moge duidelijk zijn dat plaatje 1 én plaatje 2 achter elkaar horen voor het volledige proces.

PLAATJES ZET IK ER VANAVOND BIJ, TEUNIS. KAN DAAR OP MIJN WERK NIET BIJ. HEB JE NU ALVAST WAT TE LEZEN

***EDIT*** de plaatjes/schema's
.

Afbeelding

Afbeelding


Inderdaad, wat je schrijft is correct voor wat betreft de volgorde. Volg het schema en je ziet boven het blokje “fermentation” de washback, waarin de vergisting plaatsvindt. Daarna (schemaatje 2) zie je de dubbele distillatie: eerst van wash naar low wines, dan van low wines naar new spirit.

In het tweede schemaatje staat wel iets wat ik nog uit moet zoeken (ben nog steeds studerend in deze materie). Tussen de wash still en de spirit still staat een “safe” aangegeven. Dit is de zogenaamde “wash safe” waarmee geïmpliceerd wordt, dat na de eerste distillatie ook een scheiding zou plaatsvinden tussen voorloop, middenloop en naloop. Ik ken echter (nog) geen distilleerderij die dit doet en zie eerlijk gezegd ook hiet nut niet van scheiding na de eerste distillatie. Die scheiding vindt alleen plaats na de tweede distillatie, voor zover ik weet. Maar ik ben dan ook nog niet bij ALLE distilleerderijen geweest. Zodra ik dit tegenkom tijdens de research voor mijn boek, zal ik mijn visie hierop wijzigen. Vooralsnog ga ik ervan uit dat voor-, midden- en naloop uitsluitend NA de TWEEDE distillatie plaatsvindt.
Wat wel zou kunnen, is dat ze die wash safe gebruiken voor de metingen van temperatuur en alcoholpercentage van de low wines die uit de wash still komen. Dan zou deze wash safe meer een kijkglas en controle-doosje zijn en niet een middel om voor-, midden- en naloop te scheiden. Ik heb de wash stills al gezien bij distilleerderijen en vond ze minder groot en complex gebouwd dan de spirit stills, maar er nog niet toe gekomen om daar eens goed aandacht aan te besteden. Tijdens een rondleiding wordt er nogal snel richting spirit safe gedirigeerd, omdat dit een wezenlijk productie-element is. Even onthouden voor de volgende trip naar Schotland. De wash safes bestaan absoluut, heb ze al gezien bij Glenrothes, Bruichladdich en Caol Ila. Nu de exacte functie onderzoeken.

Wat betreft de naamgevingen: de wash is te vergelijken met een troebel biertje met circa 8% alcohol, maar of de low wines ook te vergelijken zijn met wijn, zoals jij schrijft, waag ik te betwijfelen. Low wines staan veel verder van wijn af, dan wash van bier af staat. Maar in grote lijnen kun je het vergelijk wel trekken.

En ook inderdaad, in Schotland zijn bijna alle single malt whisky’s 2 keer gestookt, zo ongeveer 95 stuks van de circa 100 die doorgaans wel in bedrijf zijn. Maar het zou te gemakelijk zijn als dit een wet van Meden en Perzen zou zijn.

DUS... zijn er uitzonderingen.
De leukste uitzondering vind ik Springbank, een distilleerderij in het gebied (en plaatsje) Campbeltown. Hier produceren ze 3 whisky’s: een 2 x gestookte Longrow (geturfd), een 2½ x gestookte Springbank (minder geturfd) en een 3 x gestookte Hazelburn (niet geturfd). Ook Auchentoshan en Rosebank stoken 3 keer (Rosebank is niet meer in productie, nog wel nieuwe bottelingen van de voorraden vaten). Benrinnes heeft een afwijkende manier van stoken die je als 3 keer stoken zou kunnen betitelen en bij Mortlach is de manier van stoken bijna hogere wiskunde.
Maar ook blended whisky is whisky en jouw vraag ging over whisky, dus moeten we ook blended whisky hierin betrekken. En daarin zit een aandeel Grain whisky. En die Grain whisky wordt vaak volgens een continue proces gestookt, dus niet echt afgebakende “batches” van vullen-stoken-legen-schoonmaken en dan weer een nieuwe cyclus vullen-stoken-enz. Dat continue stoken gebeurt in een distilleerkolom, ook Patentstill of Coffey-still genoemd. En eigenlijk is dit maar 1 keer stoken, wash-distillatie en low wines distillatie in één.

Algemeen gesproken: de new spirit is doorgaans inderdaad het resultaat van die tweede distillatie. Helemaal correct. Behoudens de hiervoor beschreven uitzonderingen, maar in alle gevallen geldt: de new spirit is het resultaat van de LAATSTE distillatie.

Dan jouw Uigeadail, een mooie geturfde Ardbeg van 10 jaar oud, als ik mij niet vergis. Zoals jij zelf de uitleg geeft van hetgeen op die fles staat, heb je het helemaal begrepen. Op 1 dingetje na: zover ik weet rijpt de meeste whisky bij Ardbeg op ex-Bourbon vaten en een klein deel de gehele rijpingstijd op sherryvaten. Die Uigeadail zou een “vatting” zijn van ex-Bourbon vaten en ex-sherryvaten. Dat is net even iets anders dan een finishing op sherry vaten, want dan zouden ze een Bourbon gerijpte whisky overgieten op een sherryvat voor enkele maandan tot een jaar narijping.

Wat betreft het proeven wat daarin zit, dat is heel moeilijk. Zeker als je niet weet waarnaar je moet zoeken. Als je dan eens goed het etiket interpreteert, heb je al een beetje houvast WAAR je naar kunt zoeken. Dat is nog geen garantie dat je het ook echt waarneemt. Iedereen heeft zijn eigen vermogen om goed of minder goed aroma’s waar te nemen en vooral: te benoemen, er een naam aan geven. Maar als je een indicatie hebt, kun je kijken of je het ook waarneemt.
Dat is het leuke van je in het proces te verdiepen en in de eigenschappen van bepaalde distilleerderijen. Je weet dan ook veel beter wat je kunt verwachten van de inhoud van de fles en hebt minder snel een “miskoop”.

Wat duidelijk zal zijn bij een Ardbeg is de aanwezigheid van turf. Daar kun je niet omheen. Omdat de whisky relatief jong is (10 jaar oud), mag je verwachten dat er veel turf waar te nemen is; het eikenhouten vat heeft nog niet genoeg tijd gehad om de turfaroma’s te gaan overheersen.
Om diezelfde reden, kun je ook nog wat invloed van de mout verwachten: beetje brooddeeg aroma, weeiig zoet.
Non-chillfiltered zegt meteen, dat alle originele foezeloliën er nog in zitten. Prachtig natuurlijk, want ZO kwam die new spirit ook uit het proces. Een beetje olie-achtig gevoel (geen smaak, maar een sensatie) tussen tong en gehemelte is mogelijk; beetje “vettige” whisky.
Vanille/karamel is al snel waar te nemen in whisky, maar deze ligt relatief kort op vat, waardoor turf en mout de vanille-tonen nog zouden kunnen overheersen. Vanille is afkomstig van voornamelijk ex-Bourbonvaten, vooral omdat die voor de rijping van Amerikaanse whiskey van binnen vaak erg stevig gebrand worden (“alligator”).
Dan die sherryvaten, die zouden in principe voor bloemenaroma’s kunnen zorgen, maar ook voor “koffie” en noten.
Verder weet ik, dat Ardbeg gebruik maakt van “purifiers”, waardoor het aandeel “lagere alcoholen” minder is. En hogere alcoholen vormen esters en die zijn weer verantwoordelijk voor fruitaroma’s.
Dus een behoorlijke kans op een behoorlijk complexe whisky. En het belangrijkste geef je zelf al aan, ongeacht of je alles kun waarnemen: geniet ervan!!!

Als ik me dan nog met 1 dingetje mag bemoeien? Mocht je inderdaad zuinig zijn op die whisky, en er zit nog maar ongeveer een kwart (of minder) in de fles, en dat kleine beetje wil je nog lang bewaren voor een volgende speciale gelegenheid (stel: kerstmis 2011), dan adviseer ik: giet hem dan over in een kleiner flesje. Whisky rijpt op de fles niet meer verder. Echter, in contact met lucht gaat whisky wel oxideren. Als je wilt weten wat dat is, dat oxideren van whisky, schenk dan een een glaasje in voordat je naar bed gaat. Laat dat glas lekker in de woonkamer staan en ruik er de volgende ochtend maar eens aan. Wanneer de verhouding tussen de aanwezige lucht en whisky in de fles zodanig is, dat er teveel lucht in die fles zit, treedt dit oxidatieproces ook in de fles op. Overgieten in een kleiner flesje (bijvoorbeeld via de apotheek te verkrijgen, vaak nog gratis) zorgt weer voor een goede verhouding tussen lucht en whisky.
En nu we het toch over bewaren hebben: flessen whisky altijd rechtop zetten, nooit neerleggen zoals wijn. Het hoge alcoholpercentage zorgt ervoor dat de kurk oplost en op een dag de whisky grotendeels uit het tapijt gezogen moet worden. Bij wijn heeft de kurk daar minder last van, omdat wijn laagalcoholisch is.
Wel is aan te raden om minstens eens per 6 maanden de whiskyfles even te kantelen, zodat de kurk eventjes nat wordt van de whisky.

Nou Teunis, leuk dat je er zelf zoveel interesse in hebt. Ik hoor het wel als er in bovenstaande nog onduidelijkheden zitten of wanneer je andere vragen hebt.

Groet,
Paul.
Laatst gewijzigd door Winslow Collector op 21 jan 2011 01:03, 1 keer totaal gewijzigd.

Gebruikersavatar
endevos
Berichten: 837
Lid geworden op: 11 mar 2010 21:14
Locatie: gent

Bericht door endevos » 20 jan 2011 15:12

wc schreef:HEB JE NU ALVAST WAT TE LEZEN.
Droog...

Winslow Collector

Bericht door Winslow Collector » 20 jan 2011 15:27

endevos schreef:
wc schreef:HEB JE NU ALVAST WAT TE LEZEN.
Droog...
Ja, :oops: sorry. als ik op mijn werk op "Voeg een foto toe" klik, dan krijg ik een "page blocked" melding. Ligt aan de beperkingen op mijn werk hoor, niet aan het forum. Dus eventjes geduld nog. Drink er anders een glaasje whisky bij, dan is het niet meer zo droog.

Gebruikersavatar
endevos
Berichten: 837
Lid geworden op: 11 mar 2010 21:14
Locatie: gent

Bericht door endevos » 20 jan 2011 16:25

Ik volg dit draadje al de hele tijd met veel plezier en grote interesse, en ik denk dat er naast mij ook nog veel anderen zijn die dit volgen,
dus ik zou zeggen "schrijf maar naarstig voort" :D

Gebruikersavatar
Joey Peters
Berichten: 1353
Lid geworden op: 20 mar 2009 17:46
Locatie: Heerlerheide

Bericht door Joey Peters » 20 jan 2011 16:46

Ik krijg er dorst van... :oops:

Gebruikersavatar
teunis
Berichten: 1495
Lid geworden op: 26 nov 2010 09:21
Locatie: Coevorden

Bericht door teunis » 21 jan 2011 08:44

Paul, een plaatje zegt zoveel meer dan woorden!

Het is nu duidelijk.

Nog even over Ardbeg, het zal best kloppen dat de uigeadail 10 jaar is, maar kan jij dan verklaren waarom die whisky ongeveer 60 euro per fles kost, en de 10 yo maar 30 euro? mijn Highland Park van 18 yo kost bijna net zo veel, maar is wel 2x zo oud! Kan dat de cult-status zijn die Ardbeg heeft verkregen?

Dan over smaken: zoals je weet, noch bij de whisky, noch bij de tabak weet ik eea te benoemen. Wel blijkt op proefavonden dat ik een voorkeur heb voor de eilandwhisky's, en dan vaak de laatste glazen. Veelal het neusje van de zalm...ehh....whisky. Kan suggestie zijn, maar die laatsten zijn nu eenmaal het lekkerst, al weet ik niet waarom. Ook op de enige whiskyexperiance (je weet wel, met een hele kudde naar binnen en als een gek alle whisky's proeven, teut worden en weer uit de tent rollen) die ik heb beleefd waren de kleinste bodempjes die je kreeg het lekkerst, en dan vaak bleken dat de 18 yo en ouder te zijn. Met andere woorden, ik weet voor mijzelf donders goed wat ik lekker vind, maar kan het niet overbrengen. Frustrerend, want leg maar eens uit wat voor jou het verschil is tussen "lekker-lekkerder-lekkerst-die koop ik morgen".

Op jouw "advies" ben ik de laatste tijd aan allerlei dingen aan het snuffelen (nee, géén gedragen ... kledingstukken) en vanille of chocola zijn goed te herkennen; of ik verder kom... we zien wel.
Wie zoekt naar (een) waarheid, moet durven twijfelen.

Gebruikersavatar
Eliminator
Moderator
Berichten: 14478
Lid geworden op: 25 okt 2010 09:34
Locatie: Rotterdam

Bericht door Eliminator » 21 jan 2011 08:59

endevos schreef:Ik volg dit draadje al de hele tijd met veel plezier en grote interesse, en ik denk dat er naast mij ook nog veel anderen zijn die dit volgen,
dus ik zou zeggen "schrijf maar naarstig voort" :D
Inderdaad +1 :D en dit is de reden

want leg maar eens uit wat voor jou het verschil is tussen "lekker-lekkerder-lekkerst-die koop ik morgen"

Dat heb ik nou ook, ben geen groot whisky drinker, laat staan kenner, maar vind dit allemaal reuze interesant.
Zelfde met tabak, daarom schrijf ik ook weinig tot niets bij de tabaksreviews, heb het een enkele keer gedaan, maar het begon me zelf op te vallen dat ik niet verder kwam dan 'lekker' of 'niet mijn ding' en daar kan de rest zo weinig mee :wink:
Afbeelding

Gebruikersavatar
endevos
Berichten: 837
Lid geworden op: 11 mar 2010 21:14
Locatie: gent

Bericht door endevos » 21 jan 2011 09:15

@teunis: als je wel aan gedragen kledingstukken zou gaan ruiken, zal je het goede veel beter herkennen :lol:

Maar smaken omschrijven is idd heel lastig.
Dichters proberen ook beelden te omschrijven met woorden, terwijl woorden eigenlijk onvoldoende toereikend zijn om die beelden te omschrijven. Dát is juist de kunst van het dichten.
Neem als voorbeeld het zien van een spinnenweb, vorstelijk getooid met kristallen dauwdruppels, op een heldere, koele morgen. Het zelf ervaren van zulk juweel voor je oog zegt zoveel meer dan elke omschrijvingen die erover gegeven is.
Dus het beste wat je kan doen is zo goed mogelijk vergelijken met andere smaken of beelden, maar toch zal dat altijd net niet toereikend genoeg zijn om te omschrijven wat jij bedoelt, dat is gewoon een kenmerk van taal of communicatie in het algemeen.

Zoiets zei je ook al in het begin van je vorige post: "een plaatje zegt zoveel meer dan woorden". Wel ja, met smaken is het net hetzelfde...

Gebruikersavatar
St Patrick
Berichten: 4381
Lid geworden op: 20 nov 2010 12:54

Bericht door St Patrick » 21 jan 2011 15:09

@WC... +1 :lol: , keep u the good work...
:B
*****Wie de pijp niet rooken kan, heeft er het Vermaak niet van*****

Winslow Collector

Bericht door Winslow Collector » 21 jan 2011 16:55

@Teunis
@Eliminator
@Endevos

Even over de prijs van de Uigeadail. Meerdere factoren zullen de prijs bepalen.
Deels is dit te verklaren door het alcoholpercentage in de whisky. Een normale botteling van 10 jaar oud bevat meestal 40-43% alcohol. Even uit mijn hoofd gezegd: in Schotland moet dacht ik ruim 19 Britse Ponden (1 Pond = circa 1,17 euro) per liter pure alcohol betaald worden aan de regering in de vorm van accijns op alcohol in drank.
Dus even snel rekenen: een fles van 0.7 liter met 40% alcohol kost 0,7 x 0,40 x 19 x 1,17 = € 6,22 aan accijns.
De fles Uigeadail (54,2% ABV) als vergelijking 0,7 x 0,542 x 19 x 1,17 = € 8,43 aan accijns.
Hier heb je de eerste € 2,20 als prijsverschil al te pakken puur op basis van alcoholpercentage. Dit is ook zo ongeveer het enige dat rationeel uit te rekenen is. Voor de andere argumenten verval je in sprookjes over marketing, status van een merk, visie van een distilleerderij-eigenaar, enz, enz. Ik kan enkele argumenten opnoemen, maar daar een prijs of prijsverschil aan hangen kan ik niet. Het is voornamelijk een marketingverhaal, het creëren van een behoefte, de emotie bij de potentiële koper opwekken, kortom zoals het bij alle producten gaat.

Dus naast het argument accijns op alcohol zijn de volgende zaken te noemen:
Marketingkosten, is het een klein merk of groot merk? Highland Park behoort tot de Edrington Group (Edrington is eigenaar van Highland Park, Glenrothes, Glenturret, Macallan en de inmiddels en helaas “mothballed” Tamdhu) en Ardbeg is eigendom van Glenmorangie (Glenmorangie co., wat weer eigendom is van Moët Hennessy en dat valt weer onder LVHM = Louis Vuitton Moët Hennessy). Waarom schrijf ik dit allemaal op? Ardbeg behoort tot de Glenmorangie co. die jaarlijks 7,15 miljoen liter alcohol produceert, waarvan Ardbeg zelf “maar” 1,15 miljoen liter produceert. Highland Park behoort tot de Edrington Gropup met een productie van 17,2 miljoen liter per jaar (bijna 2½ keer zoveel dan Glenmorangie co.) en het aandeel Highland Park daarin is 2,5 miljoen liter, ruim het dubbele t.o.v. Ardbeg. Ardbeg zit als klein whisky-onderdeel in een groot divers concern met vele andere takken van sport dan sterke drank, Highland Park is een van de grotere spelers binnen een groep die voornamelijk in de drankwereld opereert (= core business met een modern goed Nederlands woord). Nou, hang daar maar prijskaartjes aan. Kosten reclame en marketing? Vergelijking van kosten voor internationaal te opereren, budgetverdeling binnen die groepen van eigenaars. Het wel of niet kunnen delen van faciliteiten als verpakking en botteling met meerdere gelijksoortige bedrijven. Enzovoorts, enzovoorts, allemaal zaken waar je de boekhouding van die bedrijven voor zou moeten kennen.
De “softe” kanten van een product: welke status wil je jouw product geven, hoe zet je het in de markt, hoe wil je jezelf onderscheiden, enz. Wat Teunis al schreef: Ardbeg heeft inderdaad een cultstatus ontwikkeld met vele “volgers”. Tja, als die een tientje meer willen betalen per fles, waarom zou je dan zo stom zijn om dat tientje dan ook niet daadwerkelijk te incasseren? Kwestie van vraag en aanbod.
Hoe schaars is de specifieke whisky? Is Uigeadail bijvoorbeeld 5% van de productie van 1,15 miljoen liters Ardbeg-alcohol en Highland Park 18 jaar oud misschien wel 25% van 2,5 miljoen liter Highland Park alcohol?
De vaten kunnen een belangrijke kostenpost zijn. Ex-sherry vaten kosten ongeveer 10 keer zoveel dan ex-Bourbon vaten, circa 450 UD$ t.o.v. 45-50 US$. Nu is het wel zo, dat Highland Park zijn new spirit, bedoeld voor single malt whisky, altijd in sherryvaten laat rijpen, dus dit zou in dit voorbeeld nadelig moeten werken op de prijs t.o.v. Ardbeg.
Het aandeel van de productie van een distilleerderij dat voor single malt gebruikt wordt t.o.v. het deel dat verkocht wordt aan blenders voor de blended whisky’s. Highland Park gebruikt circa 60% voor haar eigen single malts en de rest (40%, wauw, wat een rekenwonder ben ik toch) gaat in blends als Famous Grouse en Cutty Sark. Ardbeg gebruikt de volle 100% van haar productie voor single malt, niets gaat in blends op een heel klein deeltje na dat in de Islay blend Black Bottle gaat, en sinds 1997 verkoopt Ardbeg zelfs geen vaten whisky meer aan onafhankelijke bottelaars. Waarom is dit belangrijk? Alles zelf gebruiken is duurder, dan “relatief gemakkelijk” een 40% van je productie in grootverpakking (volle vaten) aan je concurrenten te verkopen.
Transportkosten, hoewel beide distilleerderijen uit Teunis’ voorbeeld op een eiland liggen (Ardbeg op Islay en Highland Park op Mainland van de Orkney’s).
En nog vele factoren...

Dan jullie opmerkingen over het waarnemen van de aroma’s en smaken. Een heel moeilijke materie. Leg maar eens aan iemand, die nog nooit aardbeien heeft gegeten, uit hoe aardbeienjam smaakt. We hebben, als mensen, voor heel veel dingen afspraken gemaakt. Zelfs kleuren zijn op basis van natuurkundige afspraken te benoemen. Alleen niet voor aroma’s en smaken.

Ik kan er veel of weinig over schrijven, het belangrijkste is hoe ieder mens het zelf ervaart. Ieder mens heeft ook een bepaald talent om geuren te onderscheiden, te onthouden en te benoemen. Opbouwen van een “geur-databank” in je hersenen en hoe snel of hoe goed en nauwkeurig kun je die databank raadplegen bij het waarnemen van een aroma. En hoe uitgebreid is jouw geur-databank? Waar liggen jouw voorkeuren? Mensen met interesse voor bloemen, zullen al relatief snel de geuren van een stuk of 10-15 bloemensoorten uit elkaar kunnen houden. Maar een vakman in de houtbewerking haalt misschien zonder problemen 10 houtsoorten uit elkaar op basis van de geur.

Het opbouwen van die geuren-databank doe je al een stukje vanzelf in je leven. Geuren waar belangrijke momenten aan vasthingen in je leven, blijven je altijd bij. Maar zijn helaas voor iedereen verschillend. Ik noem vaak het voorbeeld van “dit ruikt precies naar de koekjes van mijn oma”. Hoeveel mensen kennen die oma, haar koekjes en de geur van die koekjes? Ikke niet. Dus hoe ga je dat omschrijven aan mij?

Zo lang wij met zijn allen hier op dit forum nog geen whiskyblender (of tabaksblender) zijn, en dus nog niet voor anderen hoeven te bepalen hoe iets zou moeten ruiken, zou ik zeggen: als je het interessant vindt om er mee bezig te zijn, train dan gewoon je eigen neus zonder verantwoording aan anderen af te leggen. Natuurlijk is het leuker dit samen met anderen te doen, maar maak er geen wedstrijdje van, waarbij er uiteindelijk mensen maar wat gaan roepen om toch ook even iets te kunnen melden.

Teunis schrijft dat hij vanille en chocolade goed herkent. Het mooie om dit verder te trainen is gebruik te maken van bijvoorbeeld een aroma-kit. Ik heb zo’n kit met 24 aroma’s die vaak in whisky’s gevonden worden. Maar het kan ook met “de echte stoffen”, als je die relatief simpel bij de hand hebt. Belangrijkste is om uitsluitend aan een basisgeur te ruiken en vervolgens proberen of je die geur ook in de whisky waarneemt.
Gewoon proberen uit het etiket en wat je weet van het proces bij die specifieke distilleerderij proberen te beredeneren welke aroma’s je mag verwachten. Dan die aroma’s proberen in die whisky te herkennen. Dan zul je misschien geen resultaat boeken. Dan pak je dat aroma uit de aroma-kit of je ruikt aan de echte drager van het aroma (een vanillestokje, een bepaalde bloem of stuk fruit). Je hebt dan puur het geïsoleerde aroma van hetgeen je op basis van vooronderzoek kon verwachten. Daarna weer aan de whisky ruiken of je het aroma kunt isoleren uit het totale palet van de whisky. Je zult merken, dat je hierin steeds beter wordt.
En dan niet bij een whisky naar alle in de literatuur beschreven aroma’s gaan zoeken, maar probeer de kenmerkende 2 of 3 aroma’s uit een paar whisky’s te herkennen. In veel merken whisky zou je vanille, vaak ook honing en dan een “aromagroep” als noten, fruit of bloemen moeten kunnen herkennen. Je begint al mooi als je de aromaGROEPEN kunt herkennen, dus wel of geen fruit in die whisky, wel of geen noten. Nog afgezien van welk fruit of welke noot.

Een mooi hulpmiddel hiervoor zijn de zogenaamde whisky-wielen (whiskywheels). Je kunt hier eens op googlen via “afbeeldingen” en wanneer je er eentje hebt gevonden die je aanstaat, qua beschrijvingen, kun je dit goed als checklijstje gebruiken. Zo probeer ik mezelf ook te trainen: “zit er fruit in, zitten er bloemen in, zitten er graan/gras aroma’s in, hout, noten, enz. Als je dan een aromagroep herkent, bijvoorbeeld fruit, dan kun je proberen dieper te zoeken, is het citrus, appel, peer, banaan, ananas, enz. Mocht je dit ooit tot op dit niveau leren, dan ben je al best ver. Eerlijk gezegd geloof ik ook niet zo in die prozaïsche beschrijvingen die ik weleens lees over een whisky: “die en die whisky heeft het aroma van een een zachtrijpe mandarijn, specifiek de Satsuma Wase mandarijn en zeker niet de Satsuma Qwari, het geheel vermengd met een toefje peterselie dat voor zonsopgang is geplukt en geserveerd op een bedje van rucolasalade op een strand 13 meter vanaf de branding van de Indische Oceaan op donderdagavond 21.17 uur”.
Afijn, jullie begrijpen wel wat ik bedoel. Dit soort mensen tref je ook aan bij wijnclubs en gastronomische clubjes.
Probeer eerst maar eens de aromagroep fruit te herkennen, dan daarbinnen de groep citrusvruchten, en binnen de citrusvruchten het onderscheid tussen zure en zoete citrusvruchten. Dan ben je echt al een heel eindje en kun je de poëziekunsten voor een avondje proza bewaren.

Hetzelfde met tabak. We ruiken onze Latakia en Perique wel in een blend. Virginia lukt ook nog wel en de meesten kennen de chocoladegeur van een goede Burley. Daarna moet het al sterk gesausd zijn om andere geuren te herkennen. Ook hier is de een daar beter in dan de ander. Laat je daarom ook niet teveel wijsmaken door reviews van tabakken of whisky.

Nu moet ik oppassen wat ik ga schrijven, maar vooruit, een complexe review met vergezochte verklaringen en prozaïsche teksten is:
a) ofwel geschreven door een topper in het blendersvak, zowel voor whisky als tabak en andere zaken, puttend uit meer dan 150-200 aroma’s in zijn “geurdatabank” (kans heel erg klein),
b) ofwel simpelweg geluk dat iemand net die aroma-ervaringen onlangs heeft opgedaan en ze in een whisky herkent (kans nog steeds erg klein, maar ietsje groter dan voorgaande argument),
c) ofwel een erg goed belezen iemand die enkele reviews van “de groten der aarde” flink uit het hoofd hebben zitten leren en veel van het proces weten, dus ongeveer kunnen inschatten wat te verwachten is aan aroma’s (kans hierop wordt alweer iets groter, want er zijn mensen die boeken tot de draad toe lezen en er veel parate kennis uithalen),
d) ofwel simpelweg uit den duim gezogen (bij ons thuis noemen ze dat ook wel “liegen”) en interessant-doenerij en ik ben bang dat dit een relatief grote groep is.

Ondanks dat dit een hele moeilijke ontdekkingsreis is, die lang kan duren en waarvan je misschien nooit het beoogde doel gaat bereiken, is dit wel een van de mooiste “tochten” voor mensen die goed kunnen genieten van aroma’s en smaken.

Zo, het is inmiddels bijna 5 uur op deze vrijdagmiddag. Ik ga de boel afsluiten en naar huis, lekker weekeinde vieren.
We treffen elkaar nog wel op het forum, dit weekeinde. Zo niet, dan een goed weekeinde gewenst.

Groet,
Paul.

Gebruikersavatar
teunis
Berichten: 1495
Lid geworden op: 26 nov 2010 09:21
Locatie: Coevorden

Bericht door teunis » 22 jan 2011 10:33

Paul, heel verhelderend dat stuk over de btw, accijns, verscheping, productiehoeveelheden, marketing enz.
Ik begrijp nu een stuk beter waarom er prijsverschil is. Overigens zou de uigeadail volgens het etiket op sherryvaten zijn gerijpt, en dat maakt dus in de prijs heel wat uit!

Over geur en smaak, zowel in de whisky als in tabak: ik ruik dus wel de chocola (als voorbeeld) maar proeven doe ik het niet; bij whisky stopt direct de herkenningsfase en treedt onmiddelloos 'dit is lekker/niet lekker' in werking. Ik proef zelfs geen chocola meer. Bij tabak ruik ik de chocola, vul de ketel zuig even door de niet aangestoken tabak, ja ik proef chocola, en dan als de tabak brand...geen chocola. Klaarblijkelijk gaat er iets mis (hoewel, mis) op het moment dat ik daadwerkelijk ga genieten. Dan lijkt het of het 'verstand' het verliest van het 'hart'. Maar, het ruiken is ook onderdeel van het genieten, dus ik zal dat steeds meer met het hart moeten gaan doen, en proberen het palet uit te breiden.

Al te overdreven reviews bekijk ik ook met argwaan. Ooit heb ik eens bij een ex-vriend die erg snobistisch over wijn deed, een vlierbessenwijn in een fles van Bel Air Bourgogne gedaan; je begrijpt het al, deze wijn was subliem en veel beter dan al die amateurwijntjes van raar fruit die ik hem normaal 'dwong' te drinken. Hij was heel erg pissed off toen hij de waarheid hoorde; en werd een ex-vriend.

eliminator: toch maar reviews schrijven, ook omschrijvingen als: smaakt zwaar naar sigaar, bijt op de tong, niet te vast stoppen enz. zijn belangrijk. De echte kenner herkent toch wel wat je schrijft en de beginnende kenner heeft wat praktische adviezen, en dat is ook wat waard.

endevos: hoe mooi een dichter ook een spinnenweb in een ochtendnevel tracht te omschrijven in superlatieven die nog niet eerder op die manier is beschreven, de natuur is altijd mooier als je er oog voor hebt, en dan begrijp je echt wel wat de dichter bedoeld; zij die het niet begrijpen, zien ook het mooie van de natuur niet. Paarlen voor de zwijnen. Elk jaar ben ik weer tot tranen toe bewogen als ik de lammetjes in mijn wei zie spelen; dat gevoel is niet te omschrijven (en dát is nu net de dichter zijn probleem), maar voor een aantal mensen zeer herkenbaar. De herinnering aan dat moment komt echt wel bovendrijven als je een zin leest die appelleert aan dat gevoel.

Soowwww bijna iets voor zware kost...en het hele draadje begon met een (voor mij) mooie whisky, de Jura 10 yo, hoewel ik zelf de superstition lekkerder vind. Waarom? geen idee, maar met Paul's adviezen zal ik over tig jaar dat best kunnen vertellen (of niet).
Wie zoekt naar (een) waarheid, moet durven twijfelen.

Gebruikersavatar
Joey Peters
Berichten: 1353
Lid geworden op: 20 mar 2009 17:46
Locatie: Heerlerheide

Bericht door Joey Peters » 27 jan 2011 22:19

Vandaag drink ik, jawel, alcoholvrije whisky:


Afbeelding

sandermulder
Berichten: 24
Lid geworden op: 23 jan 2011 21:23
Locatie: Zuid Holland

Bericht door sandermulder » 27 jan 2011 22:23

Een heerlijke Oban 14 over here...

Cheers mates!
Groet,
Sander

Gebruikersavatar
tweetakt [*RIP*]
Berichten: 313
Lid geworden op: 03 jan 2011 23:31
Locatie: Beegden

Bericht door tweetakt [*RIP*] » 27 jan 2011 22:52

Oeps ik voel me nu net zo'n barbaar: amaretto van de Aldi.

druipt met de staart tussen de benen af
R.I.P. 08/04/2013

- Aangepast door Nekker

Gebruikersavatar
endevos
Berichten: 837
Lid geworden op: 11 mar 2010 21:14
Locatie: gent

Bericht door endevos » 27 jan 2011 23:29

Joey Peters schreef:Vandaag drink ik, jawel, alcoholvrije whisky:


Afbeelding
????
Dat is zoiets al tomaten soep met balletjes, zonder balletjes,
Zoiets als churchill zonder sigaar,
zoiets als fidel castro zonder kostuum,
zoiets als Jos zonder troost slice...

Fin, ik denk dat je snapt wat ik bedoel...

Kynikos
Berichten: 1897
Lid geworden op: 28 sep 2009 14:12

Bericht door Kynikos » 27 jan 2011 23:36

Volgens mij heeft hij het na de eerste slok weggeflikkerd. :P

Gebruikersavatar
metaltommy
Berichten: 2032
Lid geworden op: 20 sep 2010 04:39
Locatie: Zuidwolde (DR)

Bericht door metaltommy » 27 jan 2011 23:40

jups :twisted:
Groet,
Tom

Gebruikersavatar
Joey Peters
Berichten: 1353
Lid geworden op: 20 mar 2009 17:46
Locatie: Heerlerheide

Bericht door Joey Peters » 28 jan 2011 11:19

Ja. :evil:

Gebruikersavatar
endevos
Berichten: 837
Lid geworden op: 11 mar 2010 21:14
Locatie: gent

Bericht door endevos » 28 jan 2011 11:20

Alweer een ervaring rijker :lol:

Gebruikersavatar
Joey Peters
Berichten: 1353
Lid geworden op: 20 mar 2009 17:46
Locatie: Heerlerheide

Bericht door Joey Peters » 29 jan 2011 20:07

toch maar voor betaalbare whisky gegaan
Afbeelding

Gebruikersavatar
Ribbon
Berichten: 3567
Lid geworden op: 29 mar 2010 19:45
Locatie: Goeree-Overflake

Bericht door Ribbon » 29 jan 2011 20:14

Mijn met Old Dublin gevulde Peterson is bijna leeg.

Straks wat Earl Grey thee om de smaakpapillen tot rust te laten komen, en dan... Royal Lochnagar (12 jr.).

Een smaakvolle avond voor mij dus :D

Erg leerzame informatie in deze topic trouwens.

Gebruikersavatar
St Patrick
Berichten: 4381
Lid geworden op: 20 nov 2010 12:54

Bericht door St Patrick » 01 feb 2011 12:26

@Joey Peters; Als je dan toch een betaalbare Whisky wilt kan je beter voor een lekkere famous grouse gaan. Deze heb je ook in meerde lageringen (verschillende leeftijden)...
:B
*****Wie de pijp niet rooken kan, heeft er het Vermaak niet van*****

Gebruikersavatar
remi
Berichten: 394
Lid geworden op: 20 okt 2009 01:57
Locatie: Wijchen

Bericht door remi » 04 feb 2011 12:53

Gister een fles Vat 69 voor €10 gekocht bij de mitra moest het toch een keer hebben sinds ik band of brothers zag jaren terug toen helaas niet verkrijgbaar.

Gebruikersavatar
Joey Peters
Berichten: 1353
Lid geworden op: 20 mar 2009 17:46
Locatie: Heerlerheide

Bericht door Joey Peters » 04 feb 2011 13:13

St Patrick schreef:@Joey Peters; Als je dan toch een betaalbare Whisky wilt kan je beter voor een lekkere famous grouse gaan. Deze heb je ook in meerde lageringen (verschillende leeftijden)...
:B
Een keer gehad, maar is bij mijn slijter nogal duur, 20€

Wel lekker :)

Gebruikersavatar
Joey Peters
Berichten: 1353
Lid geworden op: 20 mar 2009 17:46
Locatie: Heerlerheide

Bericht door Joey Peters » 04 feb 2011 16:34

Een mooie fles Ardbeg gekocht:


Afbeelding

Winslow Collector

Bericht door Winslow Collector » 04 feb 2011 17:46

Heel mooie fles, Joey. Als standaard de meest geturfde whisky van het eiland Islay op enkele speciale versies van anderen na. Dus bereid je maar voor op een "medicinaal" opkikkertje.

Ardbeg laat zijn gerst drogen met ongeveer 45-50 ppm turf-fenolen op de gerstkorrel. Daarvan blijft ongeveer een derde over in deze 10 jaar oude single malt, dus grofweg 15-17 ppm (=part per million, ofwel deeltjes per miljoen, ofwel 0,00015%). Heel weinig, lijkt het, maar je zult het wel proeven. :lol:
Hier krijg je haren van op je borst. :wink:

Proost, of slainthe zoals ze in het Keltisch zeggen (uitspraak: slaaanzje).

Plaats reactie